In deze cursus wordt alleen PubMed/Medline gebruikt. Wie de andere beschikbare databanken nodig heeft kan gebruik maken van korte handleidingen (Quick References) die op de website van de Medische Bibliotheek te vinden zijn.
Hier wordt alleen aangegeven wat de verschillen zijn tussen de databanken.
Medline omvat in principe de jaren van 1966 tot heden (= circa 4 maanden geleden). Er worden ook artikelen toegevoegd uit steeds vroeger jaren; het oudste Medline-artikel is inmiddels uit 1902 (toegevoegd op 9 oktober 2002).
Referenties in Medline zijn voorzien van trefwoorden uit de NLM-thesaurus Medical Subject Headings. De zeer handige specifieke eigenschappen en zoekmogelijkheden komen verderop uitgebreid aan de orde.
PubMed bevat niet
alleen Medline-artikelen. In augustus 2009 waren de aantallen (afgerond):
- totaal aanwezig: 19.100.000 records
- 'Indexed for Medline': 17.570.000 records
(geïndexeerde records, ook afkomstig uit 'Index Medicus', de tweede gedrukte
voorloper van Medline; voorzien van MeSH-termen)
- 'as supplied by publisher': 475.000 records
(door uitgevers op de PubMed-server geplaatst zodra bekend is wat de inhoud
van komende tijdschriften is; bevatten geen MeSH-termen)
- 'in process': 300.000 records
(door NLM in behandeling genomen om er Medline-records van te maken;
bevatten nog geen MeSH-termen)
- 'OldMedline': 410.000 records
(artikelen uit de oudste versie van 'Index Medicus', de eerste voorloper van
Medline; oudste artikel: 1942; bevatten geen MeSH-termen, of trefwoorden uit
een oudere versie van de MeSH-thesaurus)
- 'PubMed' zonder verdere toevoeging: 350.000 records
(dit is een soort 'restgroep': artikelen uit tijdschriften die selectief in
Medline worden opgenomen; bijv. de medische artikelen uit Science komen in
Medline, de overige artikelen komen alleen als PubMed-artikel voor; er staan
ook oude artikelen uit de eerste voorloper van Medline in, het oudste
artikel is uit 1865. Al deze records bevatten geen MeSH-termen en krijgen
die ook niet)
Dit geheel wordt vrijwel dagelijks bijgewerkt.
PubMed draait op de server van de NLM in de USA; het is voor iedereen van over de gehele wereld gratis bereikbaar via internet.
Voor de meeste vraagstellingen is PubMed/Medline zeer geschikt. De meeste belangrijke tijdschriften uit PubMed zijn in de elektronische collectie van de Medische Bibliotheek aanwezig. Een beperkt aantal tijdschriften (zo'n 150) is uitsluitend in gedrukte vorm aanwezig; van een veel groter aantal zijn alleen recente afleveringen elektronisch beschikbaar (1995-heden); de oudere afleveringen zijn dan vaak wel nog in gedrukte vorm aanwezig. Er wordt naar gestreefd voor zover beschikbaar alle tijdschriften en dan ook voor de gehele periode in elektronische vorm in abonnement te verkrijgen.
De oudste referenties staan in de Index-Catalogue of the Library of the Surgeon-General's Office. U.S. Army (de voorlopers van Index Medicus); deze databank is sinds 2005 gratis online te raadplegen via de website van de NLM. [Link naar deze databank]De oudste verwijzing is naar informatie uit 1285:
Cardarelli, A. : Indirizzo alla terapia delle cardiopatie
Gazz.d.osp. (Milano), 1285.
PubMed draait op de server van de NLM in de USA; het is voor iedereen van over de gehele wereld gratis bereikbaar via internet. Via de PubMed-link op de home-/startpagina van de Medische Bibliotheek start PubMed automatisch met een extra 'LinkOut'-code, waardoor bij een groot aantal literatuurverwijzingen een blauwe button verwijst naar de fulltext van het artikel dat voor Erasmus MC en EUR/ERNA beschikbaar is op internet. Geen extra button betekent meestal dat 'we' er geen abonnement op hebben; toch even proberen, misschien lukt het toch! Helaas doen niet alle uitgevers mee met PubMed-LinkOut. Een groene button betekent dat het artikel voorkomt in een tijdschrift in onze gedrukte collectie.
'Neefje' van Medline; uitgegeven door Elsevier. Is ook een bibliografische databank met literatuurverwijzingen voor de basisvakken van de geneeskunde en voor alle medische specialismen. Bevat meer Europese tijdschriften en meer farmacologische tijdschriften dan PubMed/Medline. Congresbijdragen worden als aparte records opgenomen; in PubMed alleen onder de titel van het congres.
De databank is niet vrij toegankelijk. Zij is te bereiken vanuit de afgeschermde netwerken van Erasmus MC en EUR, en via de VPN-portals van Erasmus MC en EUR/ERNA.
Aan alle records zijn 10 tot 250 EMtree-termen toegevoegd. Dit zijn trefwoorden uit de EMtree thesaurus, het equivalent van de MeSH thesaurus van Medline.
EMbase.com bevat
verschillende soorten records:
1. records die uniek zijn voor EMbase (4.785.000)
2. records die zowel in EMbase als in Medline voorkomen (8.350.000)
3. records die uniek zijn voor Medline, dit zijn records die (nog) geen
EMbase-record zijn (8.315.000);
deze records zijn overgenomen uit Medline waarbij de MeSH-termen zijn
vervangen door de overeenkomende EMtree-termen.
(SCI)
Wordt geproduceerd door de ISI (Institute of Scientific Information) in de USA. WoS beschikt niet over een echte thesaurus, maar de trefwoorden zijn wel min of meer gestandaardiseerd.
Voor algemeen medisch-biologische vragen kan beter Medline worden gebruikt, maar technische aspecten van methoden en apparaten zijn soms beter in PiCarta en WoS vertegenwoordigd. De kracht van Web-of-Science ligt in de mogelijkheid om in referentielijsten bij artikelen te zoeken: Cited Ref Search. Uitgaande van een oud, gerenommeerd artikel kunnen recente artikelen worden opgespoord, waarin wordt verwezen naar dat oude artikel. Je weet dan ook wie er met onderzoek op dat terrein bezig is.Wetenschapsbeoefenaren gebruiken WoS ook graag om te zien hoe vaak naar hun eigen artikelen is verwezen en door wie.
Ook de lijst met Impact Factors is van ISI. Hierin is te zien hoe belangrijk tijdschriften zijn, wetenschappelijk gezien.
De OPC bevat ondermeer de
voor ons van belang zijnde bestanden:
- catalogus van de Medische Bibliotheek EUR
- catalogus van de Universiteitsbibliotheek EUR
In deze catalogus is te zien of een boek of tijdschrift bij ons aanwezig is, en zo ja: waar het staat (signatuur).
- Nederlandse Centrale Catalogus: een databank met de gecombineerde catalogi van veel Nederlandse wetenschappelijke en openbare bibliotheken
- Online Contents: een databank met inhoudsopgaven van ruim 12.500 tijdschriften (waaronder veel Nederlandstalige en ook veel niet-medische)
In PiCarta is per verwijzing in de button [Beschikbaar] aangegeven in welke bibliotheken het artikel of boek te vinden is. Onze toegang tot PiCarta loopt via de EUR-Universiteitsbibliotheek, daarom betekent de aanduiding "Aanwezig in de eigen bibliotheek" bij sommige records helaas dat het aanwezig is in de Universiteitsbibliotheek (complex Woudestein). Als deze aanduiding er niet bij staat kan het item dus toch in de Medische Bibliotheek staan.
(locaal)
Het IP-adres (Internet Protocol address) is een code die wordt toegewezen aan de pc op het moment dat u die inlogt in een netwerk. Het IP-adres is afhankelijk van het netwerk; het bestaat uit vier groepen van twee of drie cijfers. Geabonneerde elektronische tijdschriften en databanken worden afgeschermd op IP-adres, d.w.z.: er is opgegeven voor welke reeksen IP-adressen deze tijdschriften en databanken toegankelijk moeten zijn. Zo hebben wij onze tijdschriften en databanken geopend voor alle reeksen IP-adressen van Erasmus MC en EUR.
Vanaf een pc in het Erasmus MC of in de EUR is er geen probleem: deze pc's bevatten automatisch het juiste IP-adres. Medewerkers van Erasmus MC moeten van huis uit inloggen via de VPN-portal van Erasmus MC (http://vpn.erasmusmc.nl), medewerkers van EUR en studenten loggen in via de Erna-VPN-portal; zie beschrijving: http://www.erna.nl/vpn/vpn_access.html.